Sağlam ön çapraz bağ (ÖÇB) koptuğu gibi onarılmış bağ da kopabilir. İlk onarım ameliyatında yapılmış teknik hatalar, fizik tedavi sırasında derin duyu (proprioception) denilen sportif rehabilitasyon programlarına uyulmaması, eklemlerde aşırı esnekliği olan kişilerde ve önerilen spora dönüş programına uyulmaması bu olasılığı arttırır.
Revizyon ameliyatı hem teknik zorlukları, hemde hatalı teknikle yapılmış önceki ameliyatların oluşturduğu anatomik güçlükler nedeniyle deneyim gerektirir. Burada iki konu önem kazanır; Greft seçimi ve ek prosedür gerekip gerekmediği.
Revizyon ameliyatlarında da greft seçenekleri rekonstriksiyon ameliyatları ile aynıdır ancak farklı seçim koşulları vardır.
Hamstring Tendon Greftleri
Hamstring tendon greftleri revizyon ameliyatlarında son seçenek olarak düşünülebilir. Nadiren tercih edilir ve hemen her zaman LET – aşağıda açıklanacak — gibi prosedürler eklenmelidir.
BTB Grefti
BTB (Kemik – patellar tendon – kemik) grefti bir çok otör tarafından altın standart kabul edilir. Greftin kemik kemiğe iyileşmesi, önceki greft tünellerinin genişlemesi ve revizyon sırasında doğru yerleştirme açısından genişletilmesi durumunda 12-16 mm ye varan (normal greft tünelleri 7-10 mm arasındadır) genişliği büyük teknik kolaylıklar sağlar. Benim de kişisel olarak ilk tercihimdir. Diz üstüne çöküldüğünde ağrı yapabilmesi dezavantajıdır.
Quadriceps Tendon Grefti
Quadriceps tendon grefti tek tarafı kemikli veya tamamen yumuşak doku biçiminde kullanılabilir. Özellikle ilk ameliyatta doğru kemik tünelleri açılmış ve tüneller aşırı genişlememişse çok iyi bir seçenektir. Kemik parçası ile alınanlarda diz çökme harekat ağrılı olabilir. Kısa boylu, ince yapılı kadınlarda dikkatli olunmalıdır.
Allogreft
Allogreft — kadavra tendonu— grefti özellikle 50 yaş üzerindeki hastaları revizyonlarında, birden çok yapılmış revizyonlarda, büyük tünel çapı oluşmuş vakaların revizyonlarında tercih edilebilir. Özellikle taze dondurulmuş (fresh frozen) aşil tendon greftleri tercih edilir. Spora dönüş süresi daha uzundur.
Revizyon Ameliyatlarında Ek Prosedürler
Revizyon ameliyatlarında diğer dikkat edilmesi gereken konu ek prosedürlerin gerekip gerekmediğidir. Teknik hata olmayan ilk ameliyattan sonraki yırtıklarda, esnek eklem yapısına sahip kişilerdeki revizyonlarda mutlaka ek prosedür eklenmelidir. Önceki ameliyatta hatalı teknik uygulananmış, esnekliği normal, amatör spor yapan, ayak sabit – gövdenin döndüğü (pivot hareketi) yapılan tenis, futbol gibi sporları yapmayanlarda şart değildir.
Burada iki prosedür ağırlık kazanmaktadır;
LET
LET (Lateral ekstraartiküler tenodez); bu ameliyat dizin rotasyonel – dönme – hareketlerini kısıtlayıcı bir ameliyattır. Bir çok teknikle yapılabilir. Avantajı revizyon ameliyatı sonrası süreci değiştirmemesi ve ağrının minimal olmasıdır. Dezavantajları ameliyat süresini uzatması, maliyeti arttırması ve enfeksiyon riskidir. Yinede gereken vakalarda mutlaka revizyona eklenmelidir.
Osteotomi
Osteotomi; bir kemik ameliyatıdır ve anatomik olarak tibiya kemiğinin eklem yüzeyinin artmış olan eklem yüzeyi açısının düzeltilmesidir. Bu ameliyatın eklenmesi revizyon ameliyatın içeriğini tamamen değiştirir ve kemik ameliyatı risklerini yanında getirir. Bu konuda karar ve ameliyat dikkatli verilmelidir.
Son söz olarak şunu söylemek isterim; Eğer bir ÖÇB revizyon ameliyatı olacaksanız mutlaka tüm teknikleri bilen, uygulayan bir deneyimli bir ortopedist seçmeniz; karar, ameliyat başarısını arttırma, riskleri en aza indirme açısından kilit faktörlerdir.
Deniz ALGÜN
Spor Hekimliği • Omuz • Diz • Kalça Artroskopi & Protez
