Ön Çapraz Bağ

ön çapraz bağ

Ön Çapraz Bağ

Ön çağraz bağ insana hareket yetisini sağlayan dizler oldukça karmaşık bir yapıdadır. Oldukça karmaşık bir yapıda olan diz ekleminde; kemik, kıkırdak ve kas dokuların yanı sıra bağ dokular da bulunmaktadır. Özellikle ön çapraz bağ dokuları diz ekleminin fonksiyonel özellikleri açısından önemlidir ve genellikle ani hareketlerde ya da sportif aktiviteler sırasında deformasyona uğrayarak yaralanabilmektedir.

Ön Çapraz Bağ Nedir? 

Diz eklemi ortasında ve içerisinde yer alan birbirine çapraz iki bağ; ön çapraz bağ olarak tanımlanmaktadır. Uyluk kemiği ile bacak kemiğinin birbiri ile konumlarının korunmasında ve diz eklemi hareketlerinin kontrollü bir şekilde sağlanmasında ön çapraz bağların işlevi önemlidir. Bu bağ çeşitli durumlarda yaralanabilmekte ya da kopabilmektedir.

Nasıl Olur?

Ön çapraz bağ diz eklem yapısının için de ve ortasında yer almaktadır.Günümüzde en sık karşılaşılan sportif yaralanmalardan bir ön çapraz bağ yaralanmalarıdır. Dizde dört adet bağ bulunmaktadır. Bunlar ön çapraz bağ arka çapraz bağ ve iç yan ile dış yan bağlar bulunmaktadır. Bu bağlar diz ekleminin stabilitesini sağlamaktadır. Bu bağların ana görevi ise uyluk kemiği olarak adlandırılan femur ile birlikte bacak kemiği olarak adlandırılan tibianın birbiri ile bağlanmasını sağlar. Yan bağlar içe ve dışa açılmayı engellerken ön ve arka çapraz bağlar ise dizin öne arkaya ve dönme hareketlerini kontrol eder.

İki çapraz olarak tutunan ön ve arka çapraz bağdan bir tanesidir. Bacak kemiğinin uyluk kemiğine oranla daha ileri kaymasını ve anormal olarak ileride durmasını ve yer değiştirmesini engellemek ana görevleri arasında yer almaktadır. Ön çapraz bağın ortalama olarak ise uzunluğu otuz sekiz milimetre ve çap olarak ise on bir milimetre civarındadır. Ön çapraz bağda ise en sık olarak görülen yaralanma çeşidi bu bağların kopması olayıdır.

Kimlerde Görülür?

Ön çapraz bağ yaralanması genel olarak spor ile uğraşan kişilerde görülürken aynı zaman da günlük hayatta da karşımıza çıkmaktadır. En sık olarak ise bu yaralanma şekli kayak, futbol ve basketbol gibi yüksek tempolu sporlar ile uğraşan kişilerde görülmektedir. Genel olarak ise bir ayağın sabit durması esnasında vücudun ani bir hareket ile dönmesi sırasında olmaktadır. Genel olarak bu durumun dışında bir darbe alınması veya temas söz konusu olduğunda da yaşanabilmektedir.

Ön çapraz bağ yaralanmasında olay anında kişinin travma dizinden bir ses geldiğini söylemesi veya dizinin döndüğünü ifade etmesi, olayın üstünden birkaç saat gibi bir süre zarfı geçtiğinde ise dizde hemen bir şişlik meydana gelmesi tipiktir. Bu şişmede ise ana neden olarak dizde kopan bağdan dolayı dizin içine olan kanamadır.

Bağ Yaralanmasından Sonra Ne Yapılır?

Olaydan birkaç gün veya birkaç hafta sonrasında ise kişinin dizinde görülen ağrı ve şişlikte azalmalar meydana gelecektir. Fakat bu süre zarfında müdahale edilmedi ise aslında bundan sorunlar başlıyor demektir. Bundan sonra ise hastalar da ise diz bölgesi için asıl şikayetler başlamaktadır. Burada bilinmesi gereken ise hasta dizinde boşalmalar olduğunu ve bunan bağlı olarak da dizinin üstüne basarken bir güvensizlik olduğunu ifade etmektedir. Bunu takip eden süreçte ise koşamama veya spor yaparken zıplama veya ani olarak yapılan hareketlerde bir rahatsızlık hissi oluşmaktadır. Özellikle merdiven inip çıkarken dizde görülen bir boşalma veya dizi kontrol edememe gibi şikayetler meydana çıkmaktadır.

Akut olarak oluşan yırtıklarda ise hasta dizinde bir şişlik ve dizde ileri derecede ağrı ile birlikte diz eklemi gergin bir durumda gelmektedir. Burada oluşan ağrılar nedeni ile genel olarak yapılan tetkiklerin bazı durumlarda yapılamaması da mümkün olabilmektedir. Ciddi olarak diz yaralanması geçirmiş olan tüm hastalarda ise röntgen grafileri elde bulunması ile birlikte aynı zamanda diz bölgesinde kırık olup olmadığı da kontrol edilmelidir. Eski olarak kalan yırtıklarda veya kopmalarda ise hekim tarafından tanıyı koymak daha mümkün olmaktadır. Kronik olarak hastalık döneminde gelen kişilerde ise detaylı bir diz muayenesi yapılmaktadır. Bu esnada ise ön çapraz bağ yırtıkları için spesifik olan testler yapılmaktadır. Bu testler ise Lachman testi ön çekmece testi pivot- shift testi şeklindedir.

Ön Çapraz Bağ Hastalıkları

Ön çapraz bağlarda yaşanan problemler sk karşılaşılan ortopedik durumlar arasındadır. Bu problemin yaşanmasında etken rol oynayan faktörler aşağıdaki şekilde sıralanabilmektedir;

  • Sportif faaliyetler
  • Ani hareketler
  • Kaza, düşme, çarpma gibi travmatik olaylar
  • Ön çapraz bağlar yukarıdaki durumlarda yaralanabilmektedir. Bununla birlikte aynı zamanda kopabilmektedir.

Hangi Tanı Yöntemlerine Başvurulur? 

Ön çapraz bağ problemlerinde hastanın yaralanma ya da kopma anını doktoruna anlatması ve doktorun fizik muayene gerçekleştirmesi sonucunda tanı konulabilmektedir. Bununla birlikte manyetik rezonans (MR) ile de kesin tanı konularak nitelikli bir tedavi planlaması gerçekleştirilmektedir. 

Hangi Şikayetlere Neden Olmaktadır? 

Ön çapraz bağlarında yaşanan sorun ani bir şekilde gelişmektedir. Bu sorunlar yaralanma ve kopma problemi olarak açığa çıkmakla birlikte hastada açığa çıkan şikayetler;

- Yürüme, oturma ya da kalkma gibi aktiviyelerde zorluk yaşanması ve ağrı hissedilmesi genellikle ön çapraz bağ yaralanması sonucunda yaşanmaktadır. 

- Kopma sesi duyulması, ani şişlik ve aniden açığa çıkan aprı hissi  gibi sorunlar da  ön çapraz bağ kopması sonucunda açığa çıkmaktadır. 

Ani bir ortopedik problem olan ön çapraz bağ kopması sonucunda hastanın ödem oluşumunu engellemek amacı ile ilk müdahalesi buz uygulaması olmalı ve acilen doktora başvurması gerekmektedir. Aynı zamanda bu problemin yaşanması durumunda bacağın hareket ettirilmemesi ve yatay konuma getirilmesi gerekmektedir. Ön çapraz bağ yaralanmaların ise il iki hafta içerisinde doğru müdahale uygulanması büyük önem taşımaktadır. Doğru şekilde tedavi edilemeyen ön çapraz bağ kopması problemlerinde kalıcı hasarlar oluşabilmekte ve hastanın spor hayatını önemli derecede sekteye uğratabilmektedir. 

Ön Çapraz Bağ Hastalıkları Tedavisi Nasıl Yapılır?

Günümüzde ön çapraz bağ yaralanmalarının ve kopmalarının tanı ve tedavisinde oldukça konforlu ve güvenilir yöntemler uygulanmaktadır.

Hangi Tedavi Yöntemlerine Başvurulur? 

Ön çapraz bağ yaralanmaları problemlerinde hasta aktif spor yapmıyor ise cerrahi dışı tedavi seçenekleri uygulanmaktadır. Ancah hastanın genç ve sporcu olması durumlarında cerrahi yöntemlere başvurularak ön çapraz bağ onarımı gerçekleştirikmektedir. Cerrahi dışı tedavi seçeneklerinde yaralanmanın açığa çıkardığı şikayetlerin ortadan kaldırılması amaçlanırken cerrahi tedavi seçeneğinde ön öapraz bağ dokusunun tamir edilmesi ve elastik yapısının tekrar kazandırılması amaçlanmaktadır.  

Ön Çapraz Bağ ve Menisküs Yırtığı

Ön çapraz bağ yaralanmaları ile birlikte menisküs yırtığı da aynı anda görülebilmektedir. Muayene bittikten sonra ise kesin olarak hekiminiz bir MRG isteyecektir.

Ön çapraz bağ yırtığında akut dönemde kişide kıkırdak hasarı da görülebilmektedir. Kronik dönemde dizde bulunan kıkırdak dokuda oluşan hasarlı yapıda görülme olasılığı da yüksek bir ihtimaldir. Ön çapraz bağların kopması sonucunda oluşan dönemde dizde biyomekanik ve kinematiğinin bozulması ise menisküs ve diz eklem kıkırdak yapısının anormal olarak yük altında kalmasına neden olur. Bu yük altında kalma olayı sonrasında ise 10 yıl içinde % 80 lere varan ek menisküs ve kıırdak hasarları, daha uzun vadede dizde ileri derecede kireçlenme problemleri de görülebilmektedir.