Omuz Yırtığı Nedir, Tedavisi Var Mıdır?

omuz yırtığı

Omuz Yırtığı Nedir, Tedavisi Var Mıdır?

Omuz ekleminin hareketini sağlayan kas gruplarından bir tanesine “rotator kılıf” adı verilir. Omuzun ince ayar kasları olarak da bilinen rotator kılıf, dört adet kas ve onların kirişlerinden oluşur. Bu kaslar yardımıyla kolumuzu kaldırırız, bir cisim fırlatırız, spor yaparız ve günlük ihtiyaçlarımızı karşılarız.

Omuz çevresi kas yırtıklarının en önemli bulgusu ağrıdır. Ağrı genellikle omuzun dış yanından başlayıp kolun ortasına kadar devam eder, genellikle kolunuzu yukarı kaldırırken ortaya çıkar. Erken dönem de kol gövdenin yanındayken belirgin ağrı yoktur. Yüksek raftan bir kutu almaya çalışırken ortaya çıkan ağrı tipiktir. Diğer bir bulgu kolu yana-yukarı kaldırma sırasında ortaya çıkan kuvvet kaybı ve güçsüzlüktür. Bu kuvvet kaybı ağrıya bağlı olabileceği gibi kasın görevini yerine getirememesine bağlı da olabilir.

Uzun süreli ve tedavi edilmemiş kas yırtıklarında omuz eklemindeki aşınma ve eskimeye bağlı artroz (kireçlenme) ortaya çıkabilir. Böyle bir durumda istihbarat ağrısı olabileceği gibi omuz hareket açlığında kısıtlanmalar da ortaya çıkabilir. Rotator manşet yırtıkları tam kat veya kısmi olabilir, her ikisinde de benzer bulgular vardır, ancak tam kat yırtıklarda kuvvet kaybı daha belirgindir.

Omuz çevresi kas (Rotator manşet) yırtıklarının tanısı dikkatli bir muayene ile başlar. Doktorunuz hastalığın hikayesini dinledikten sonra omuz hareket açıklığı, kas gücü, özel sıkışma testleri gibi bulgulara dikkat ederek sizi muayene eder. Röntgen grafileri ile kemik yapının durumu, kas içi kireç birikmesi alanları (kalsifik tendinit) ve omuz ekleminde aşınma/eskimenin varlığı araştırılır. Omuz çevresi kas yırtıklarının tanısında en değerli yöntem manyetik rezonans görüntüleme (MRG)’dir. MRG ile yırtığın yerleşimi, boyutları, kasta kullanmamaya bağlı gelişen yağlı dejenerasyonlar ve eklem kıkırdağının aşınması ayrıntılı olarak değerlendirilir. Kas gücünüzü değerlendirmek amacıyla, omuzunuza bir lokal anestezik enjeksiyonu yapıldıktan sonra muayene tekrarlanabilir. Deneyimli ellerde ultrason tanıya yardımcı olur. Rotator manşetin değerlendirilmesinde son aşama artroskopik incelemedir. Kasın hem alt hem de üst yüzü artroskopik olarak değerlendirilir.

65 yaşın üzerindeki hastalarda, kısmi kas yırtığı olan hastalarda, kas gücü ve omuz hareket açıklığı iyi ise ilk tedavi çoğunlukla cerrahi değildir. Anti-inflamatuar ilaçlar, uygun egzersizler ve fizik tedavi yöntemleri ile tedaviye başlanır. Doktorunuz gerek gördüğü durumlarda omuza yapılacak tek doz kortizon enjeksiyonları ağrıları rahatlatabilir. İlaç, kortizon enjeksiyonu ve fizik tedaviye rağmen ağrısı devam eden hastalarda cerrahi tedavi yapılır. İlaç tedavisine cerap vermeyen kısmi kas yırtıklarında artroskopik tedavi altın standarttır. Yırtığın tipine göre sadece saçaklanmış bölgenin temizlenmesi ve sıkışmaya yol açan kemik çıkıntıların tıraşlanması işlemi yapılabileceği gibi, yırtık tam kat haline getirilip tamir de uygulanabilir. Kolda kuvvet kaybı olan hastalarda, genç ve kolunu aktif olarak kullanan bireylerde ve tam kat kas yırtığı olan hastalarda cerrahi tedavi gereklidir. Özellikle 1.5 cm’den büyük tam kat yırtıklar, cerrahi olarak onarılmazsa ilerleme riski çok yüksektir. Cerrahi tedavi yırtığın yerleşimine, boyutuna ve onarılabilir olmasına göre artroskopik veya açık yöntemlerle yapılabilir. Onarılması mümkün olmayan yırtıklarda, genç hastalarda başka bir bölgeden alınan kas nakilleri (Tendon transferi) yapılabilir. İleri yaşta ve omuz ekleminde ileri derecede kireçlenme (artroz) olan hastalarda omuz protezi ameliyatları gündeme gelir.

Artroskopik rotator manşet onarımı, ameliyathane şartlarında ve anestezi altında yapılır. Omuz çevresinde değişik noktalardan 1 cm boyunda küçük kesiler yapılır. Bu kesiler’den yerleştirilen kamera sistemleri ile omuz eklemi ve kas yırtığı bölgesi değerlendirilir. Eklem içinde eşlik edebilecek diğer sorunlar düzeltildikten sonra, kas yırtığı tazelenir ve kemikten ayrılmış olduğu bölgeye dikiş çapası adı verilen titanyum implantlar ile tutturulur. Hastanede kalış süresi 1 gecedir. Bazı durumlarda artroskopik cerrahiyi sonlandırıp mini-açık cerrahi adı verilen küçük bir kesi ile işleme devam etmek gerekli olabilir.

Artroskopik rotator manşet onarımı sonrasında yırtığın boyutu ve tamirin sağlamlığına göre 3-6 hafta arasında bir kol askısı kullanmak gerekir. Doktorunuzun uygun göreceği şekilde 2-3 haftadan sonra pasif hareketler (bir başkasının yardımı ile yapılan) başlanabilir. Aktif hareketler ve güç egzersizlerine 6. haftadan sonra başlanacaktır. Omuzun son halini alması 6 aya kadar sürer. Altıncı haftadan sonra araba kullanmak mümkündür. Zorlayıcı sporlara dönüş altı aydan önce değildir.

Tamir edilen kasın doku kalitesinin yetersiz olması, hasta yaşının ileri olması, uygun olmayan rehabilitasyon, yeniden travma geçirilmesi, kasta yağlı dejenerasyonun fazla olması, sigara kullanımı ve yırtık boyutunun ilk tamir anında çok büyük olması gibi risk faktörlerine bağlı olarak hastaların bir kısmında kas tekrar yırtılabilir. Bu yeniden oluşan yırtık, çoğu zaman ilk yırtıktan küçüktür ve hastaların yarısında ciddi bulgu vermez. Tekrar ağrı ve kuvvet kaybına sebep olmadığı sürece tekrar bir cerrahi tedaviye gerek yoktur.

Bazı durumlarda artroskopik inceleme sırasında rotator manşet tamirinin mümkün olmadığına karar verilebilir. Bu durumda cerrahınız kısmi bir tamir yapabilir veya yırtığa sebep olan kemik çıkıntıların tıraşlanması ve işlemini gerçekleştirebilir. Genç hastalarda, omuz eklem kıkırdağına harabiyet yoksa, tamir edilemeyen rotator manşet yırtıkları için, omuz çevresi başka kasların nakli yapılabilir. Bu işlem açık cerrahi gerektirir. Ileri yaştaki hastalarda omuz eklem kıkırdağı ileri derecede aşınmış ise, tamir edilemeyen yırtıklarda ters (reverse) omuz protezi işlemi yapılabilir.